Giới thiệu

Trong bài viết này tôi mong muốn đề cập đến một khiếm khuyết trong các nghiên cứu của các nhà nghiên cứu Bắc Âu về Đông Nam Á, cụ thể là các nghiên cứu về thành phố. Sự di cư từ các vùng nông thôn ra thành phố hiện nay ở Châu Á được coi là “một trong những dịch chuyển dân cư qui mô nhất mà nhân loại từng biết” (Chapman, Dutt và Bradnock, 1993:3). Trong năm 1995, có 34% dân số Đông Nam Á sống ở thành thị, trong khi mức tăng dân số hàng năm trong khu vực là 1,5%, tỉ lệ tăng dân cư thành thị là 3,7% (UNFPA, 2000). Trong bối cảnh này, những mối quan tâm chú ý tới các vấn đề thành thị trong các nghiên cứu xã hội đang tăng dần lên so với trước. Như Richard O’ Connor đã nhận xét "trong khi Đông Nam Á đang xoay chuyển xung quanh các đô thị của mình thì kiến thức chỉ tập trung vào các lý thuyết của ngành học mà bỏ qua thực tế này. Trong khu vực có nhiều đô thị được biết đến từ hai thiên niên kỉ nay, các nghiên cứu được tiến hành như thể đô thị là một thực thể hoàn toàn xa lạ” (1995:30). Trong khi các nghiên cứu kinh viện về đô thị mang khuynh hướng đậm tính Anh Mỹ, các nghiên cứu về Đông Nam Á, đặc biệt là các nghiên cứu của các nước Bắc Âu có xu hướng duy trì trọng tâm nghiên cứu vào khu vực làng mạc và cuộc sống tại những nơi này (Haila, 2000). Các nghiên cứu hiện có thường chỉ quan tâm đến thành thị từ góc độ vĩ mô, phân tích vị trí của khu vực Đông Nam Á trong nền kinh tế thế giới, bàn luận các chính sách về đô thị và phát triển kinh tế hoặc nghiên cứu sự thay đổi về nhân khẩu học thuộc khu vực đô thị.

Ngược lại, trong bài viết này tôi muốn đề cập vấn đề trải nghiệm về cuộc sống đô thị của thanh niên nhìn từ góc độ nhân chủng học, tìm ra những tiên liệu về đặc điểm và tồn tại xã hội mà lối sống đô thị mang lại theo nhìn nhận của những người trong cuộc. Trong những năm gần đây, các công trình khoa học đã liên tục đặt ra câu hỏi về tính hữu dụng của việc so sánh sự tương phản giữa thành thị-nông thôn (Whyte và Whyte, 2000), và xu hướng che giấu sự phức tạp và đa dạng đời sống xã hội theo quan điểm nhị nguyên đã được vạch rõ (Long, 1992). Tuy nhiên, trong khi sự phân cực thành thị-nông thôn về mặt lý thuyết còn ở mức độ hạn chế, bài viết này cho rằng đối với thanh niên Việt Nam, sự đối lập đô thị và làng quê là một phương sách mang tính ẩn dụ quan trọng, một công cụ mà thanh niên dùng để liên kết các mối lo lắng, tìm kiếm và thoả hiệp với các tình huống xã hội khó xử trong cuộc sống hàng ngày của họ. Điều này đặc biệt rõ ràng đối với vấn đề tình cảm và tình dục, và đây là những chủ đề chính trong bài viết này.

Mặc dù tình dục đóng vai trò trung tâm đối với các hành xử và tính liên tục của cuộc sống thành thị, những tìm hiểu về hành vi và trải nghiệm tình dục còn thiếu vắng trong các nghiên cứu về đô thị (Bech, 1998). Trong khi cố gắng tìm hiểu cách thức thanh niên Việt Nam quan niệm về cuộc sống xã hội và tình dục ở địa bàn thành thị, tôi cho rằng các học thuyết đang tồn tại về các vấn đề tình dục ở thành thị cần phải được xem xét lại để có thể góp phần giúp chúng ta có những hiểu biết sâu sắc hơn về các trải nghiệm tình dục của thanh niên trong bối cảnh hiện nay ở khu vực Đông Nam Á .

Tác giả: Tine Gammeltoft

Học viện Nhân học - Đại học Copenhagen - Đan Mạch

Nếu bạn muốn nhận bản in, xin mời gửi yêu cầu về Dự án Encourages. Mọi thông tin về dự án và các chương trình, xin liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ:

Dự án Encourages - Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Y tế (CIHP)

108 - A12, Ngõ 4/15, Phương Mai, Hà Nội.

Email: encourages@cihp.org